Quảng Trị: Mảnh đất sâu nặng nghĩa tình

Khu hành lễ Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9
Khu hành lễ Nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Đường 9

Dọc theo lãnh thổ Việt Nam, Quảng trị nằm thắt lại trên chiều dài Bắc- Nam của giang sơn hình chữ S. Trải qua nhiều thời đại, qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử, con người trên mãnh đất này đã vượt qua mọi thử thách, gian nguy để làm nên nhiều kỳ tích hào hùng trong đấu tranh và xây dựng, để lại nhiều di sản văn hóa vô cùng quý báu, vừa hội tụ đầy đủ những giá trị văn hóa dân tộc, vừa thể hiện rõ những nét cá tính, bản sắc riêng. Nổi trội trong đó là ý chí kiên trung và đầy nghị lực, không thể khuất phục, tinh thần lạc quan về ngày mai “còn da lông mọc, còn chồi nãy cây”, tất cả đã làm nên một mãnh đất thân thương, hiền lành, giản dị, rất lãng mạn mà kiên trung bất khuất, rất ồn ào nắng gió mà sâu nặng nghĩa tình -Quảng Trị.

Ngược dòng lịch sử, phẩm chất nghĩa tình của người Quảng Trị kế thừa tinh thần yêu nước, thương người, là phẩm chất truyền thống của dân tộc, được đúc kết qua nhiều thế hệ. Giá trị bất hủ ấy vốn đã được Nguyễn Trãi - một vĩ nhân trong lịch sử dân tộc Việt Nam khẳng định hơn 600 năm trước “việc nhân nghĩa cốt ở yên dân;...lấy nhân nghĩa để thắng hung tàn, lấy chí nhân để thay cường bạo”. Lịch sử chứng minh, các triều đại phong kiến Việt Nam hùng mạnh khi có các bậc minh quân biết trọng trung thần, yêu kính nhân dân; suy vong khi làm ngược lại. Nhân nghĩa là yêu thương con người, vị tha, bao dung; là hiếu đạo, chung thủy, sống có trước, có sau, ăn quả nhớ kẻ trồng cây, uống nước nhớ nguồn... Phẩm chất tốt đẹp ấy lưu chảy trong dòng máu và hơi thở của những người dân lưu theo dòng nam tiến, khai canh mở rộng biên giới quốc gia Đại Việt, tiếp tục sinh sôi làm nên phẩm chất con người Quảng Trị bọc trực, kiên trung, trọng nghĩa khinh tài. Trên con đường mở cõi ấy có khi là một cuộc chinh phạt bằng bạo lực, lại có khi bằng giải pháp hòa bình đầy chất sử thi như cuộc kết duyên giữa nàng Công chúa triều Trần với người đứng đầu vương quốc Champa. Vâng lời vua cha vì nghiệp lớn giang sơn, Công chúa Huyền Trân đã hy sinh bản thân mình ở chốn kinh kỳ phồn hoa, đổi lại cho đất nước một dặm dài đến châu Ô, châu Lý (năm 1036), khởi dựng cho lịch sử tỉnh Quảng Trị.  

Nghĩa tình của người Quảng Trị là nghĩa khí trong đấu tranh không chịu khuất phục, kiên cường chống trả với thù trong giặc ngoài để tồn tại. Suốt nhiều thế kỷ (từ thế kỷ XIV đến thế kỷ XIX), Quảng Trị từng được coi là là trọng trấn, là trấn biên, phên dậu phía nam của Tổ quốc, là nơi giao tranh ác liệt của các thế lực phong kiến và các thế lực ngoại xâm. Quá trình tồn tại và phát triển của mảnh đất này là quá trình con người tự chinh phục, đấu tranh và sáng tạo để tự khẳng định mình. Ít có mãnh đất nào lại phải chịu nhiều biến động, cắt chia, phân ly và là chiến trường khốc liệt của nhiều cuộc kháng chiến kéo dài đầy bi tráng, cũng như phải đương đầu với thiên tai, bão lũ...Nghĩa tình của người Quảng Trị là nghĩa khí đương đầu với muôn vàn khó khăn thử thách, là bản lĩnh không bao giờ khuất phục, chịu lùi bước trước họa xâm lăng. Đó là một sông Ái Tử gắn với tên tuổi Đặng Dung từng làm cho tướng nhà Minh là Trương Phụ phải kinh hoàng vào năm 1413; một thành Tân Sở gắn với vị vua yêu nước Hàm Nghi và nhóm chủ chiến triều đình Huế dựng cờ nghĩa Cần Vương chống Pháp; đó là cuộc tụ nghĩa của Đốc Đồng Trương Đình Hội và Nguyễn Tự Như nổi danh một thời ở Đình Hà Thượng (Gio Linh)... Chính từ những không gian này đã dung dưỡng, hun đúc nên những con người, những dòng họ khoa bảng làm rạng danh cho quê hương Quảng Trị và đất nước như họ Bùi ở làng Câu Nhi, họ Trần ở làng Hà Trung, Dương Lệ Văn, họ Lê ở làng Bích La, họ Hồ ở làng Nghĩa An, họ Đoàn ở làng An Tiêm...    

Có thể nói rằng, yếu tố nghĩa tình vốn xuyên suốt trong các giai đoạn lịch sử của Quảng Trị, nhưng từ khi có Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời và lãnh đạo thì yếu tố này có nội hàm rộng hơn, thể hiện sâu sắc hơn trên nhiều lĩnh vực đời sống xã hội. Bền bỉ đấu tranh chống ách đô hộ của thực dân Pháp và đặc biệt là trong 21 năm kiên cường kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, mảnh đất Quảng Trị là tuyến lữa, là chiến trường khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Cuộc chiến tranh đã để lại không biết bao nhiêu đau thương, mất mát cho người và đất Quảng Trị, nhưng chiến tranh cũng làm nãy sinh ở đây hàng loạt sự tích anh hùng, biểu trưng cho chí khí quật cường, lòng quả cảm và niềm tự hào lớn lao của dân tộc ta. Nghĩa tình của người Quảng Trị là nghĩa khí vượt lên để chiến thắng, chấp nhận hy sinh, bảo vệ chính nghĩa, bảo vệ Đảng, là tấm lòng son sắt thủy chung, luôn hướng về cách mạng, về Đảng và Bác Hồ. Dưới làn mưa bom, bảo đạn ác liệt, hay trong sào huyệt của kẻ thù, nhân dân Quảng Trị không quản hiểm nguy, kiên cường chiến đấu và phục vụ chiến đấu, nuôi dấu, chở che những người cộng sản, đấu tranh đến cùng với địch bằng nhiều hình thức, nhiều phong trào cho ngày thắng lợi cuối cùng.

Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, cầu Hiền Lương 21 năm cắt chia được nối liền 7 nhịp Bắc -Nam, người dân Quảng Trị từ khắp nơi sơ tán trở về, gia tài trên vai chỉ một đôi quang gánh; trong bộn bề khó khăn mà lòng người không  nao núng, đoàn kết, quyết tâm cho một cuộc đại khởi nghiệp. Công cuộc kiến thiết xây dựng quê hương trên đống tro tàn đổ nát của chiến tranh, nghĩa tình người Quảng Trị lại bừng sáng lên đức tính cần cù, chịu thương, chịu khó, dám chấp nhận thử thách, sống nhân ái, trọng tình thương, lẽ phải. Bằng sức mạnh của ý chí tự lực tự cường, bằng lao động, tình thương và lẽ phải ( Lời Tổng Bí thư Lê Duẩn), quân và dân Quảng Trị rời tay súng, tích cực đi vào sản xuất, khai hoang, phục hoá. Những ngọn núi đồi, đồng quê, bãi cát dày đặc hố bom cày, đạn xới được phủ lấp dần màu xanh của lúa, của sắn, của khoai…Mãnh đất được hồi sinh, cuộc sống mới được xây dựng từ chính đôi bàn tay lao động cần cù, sáng tạo được bừng lên khắp nơi trên quê hương sau ngày giải phóng. Công trình đại thủy nông Nam Thạch Hãn- công trình mang dấu ấn của Tổng Bí thư Lê Duẩn, được kết tinh từ sức lao động sáng tạo, mồ hôi, nước mắt của Nhân dân tỉnh Bình Trị Thiên hợp nhất trong hơn 10 năm (1978-1990) đầu tư xây dựng hoàn thành, mang nguồn nước tưới cho hàng vạn hecta của cánh đồng hai huyện Triệu Phong, Hải Lăng và thị xã Quảng Trị, góp phần đưa sản lượng lương thực của tỉnh đạt kỷ lục 25 vạn tấn/năm, giải quyết cơ bản nhu cầu lương thực cho nhân dân, góp phần tạo nên những thành tựu vô cùng to lớn trong sản xuất nông nghiệp, xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh Quảng Trị.

Đến với Quảng Trị hôm nay là đến với cội nguồn, tri ân sâu sắc những thế hệ cha ông đã hy sinh xương máu để giành độc lập, tự do cho dân tộc. Quảng Trị vì cả nước, cả nước vì Quảng Trị để mỗi khóm cây, mỗi luống cày, máu bốn phương nhuộm đỏ đất này ( Cố nhạc sĩ Trần Hoàn). Không có ở nơi đâu như Quảng Trị, 3 con sông lớn: Thạch Hãn, sông Hiếu, sông Hiền Lương đến kỳ lễ hội, đêm rằm, dòng người khắp nơi tìm về thắp nén hương thơm, thả đèn hoa đăng thành kính, hướng về đáy sông cầu an linh hồn các anh  yên giấc ngàn thu; không có ở nơi đâu mà số người mất và nghĩa trang liệt sĩ lại nhiều như ở Quảng Trị: 72 nghĩa trang liệt sĩ, trong đó có 2 nghĩa trang Quốc gia với 61.500 mộ liệt sĩ. Riêng tại Quảng Trị có đến 18.729 liệt sĩ, 10.000 thương binh và hàng chục ngàn gia đình có công với cách mạng. Tháng 7 hàng năm được chọn là tháng tri ân, có hàng triệu lượt khách du lịch đến thăm viếng tri ân, hoài niệm chiến trường xưa một “vùng đất thiêng” Quảng Trị. Hai chữ “Quảng Trị” không còn là địa danh của một địa phương mà đã thành một biểu tượng chung, niềm tự hào chung về một thời hào hùng của một dân tộc anh hùng. Không rộng về không gian địa lý, mà mảnh đất này sâu nặng nghĩa tình của đồng chí, đồng bào khắp mọi miền đất nước và bạn bè quốc tế.

Trong công cuộc đổi mới và hội nhập của đất nước, Quảng Trị được biết đến là địa phương điển hình trong các phong trào từ thiện xã hội, phụng dưỡng các bà mẹ Việt Nam anh hùng, chăm lo gia đình liệt sĩ, thương binh, giúp nhau xóa đói, giảm nghèo, góp quỹ “Ngày vì người nghèo”, xây dựng nhà tình nghĩa, nhà tình thương, phong trào khuyến học; Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới đã mang lại những chuyển biến tích cực của cán bộ, đảng viên và nhân dân trong việc xây dựng ý thức, thái độ văn minh lịch sự trong giao tiếp, ứng xử, biết sống có trách nhiệm với cộng đồng... Ngoài việc chung lòng cùng cả nước “hướng về Trường Sa thân yêu”, “tấm lưới nghĩa tình”, “nghĩa tình nơi biên giới”,... Quảng Trị luôn sẵn sàng hộ trợ các tỉnh bạn gặp khó khăn, giúp đỡ nhân dân 2 tỉnh Savannakhet và Salavan của nước bạn Lào kết nghĩa vì tình quốc tế cao cả. Qua các phong trào ấy, ngoài đạt được những kết quả rất tích cực cho xã hội còn tạo môi trường tốt để nuôi dưỡng, phát huy những giá trị nhân văn của dân tộc, khơi dậy truyền thống “tương thân tương ái”, “lá lành đùm lá rách”, “thương người như thể thương thân” trong xã hội. Có thể nói, tuy là một tỉnh còn nghèo, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, nhưng với Quảng Trị, những nghĩa cử cao đẹp, những gương sáng trong các phong trào, các hoạt động từ thiện xã hội những năm qua đã ngày càng được nhân rộng, tạo nên không khí ấm áp, đầy tình người, góp phần tôn lên một giá trị văn hóa mới, có lối sống nghĩa tình, tinh thần “ mình vì mọi người, mọi người vì mình” được nâng cao.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yếu tố “con người văn hóa” được đề cao thì nghĩa tình được khẳng định như một biểu tượng tinh thần, là yếu tố vô cùng quan trọng thúc đẩy sự phát triển bền vững. Với truyền thống dân tộc và mạch nguồn cao quý của quê hương, Đảng bộ và nhân dân Quảng Trị càng phải nỗ lực gìn giữ và phát huy yếu tố nghĩa tình, không chỉ để giữ lại một nét đặc sắc mà còn là một mục tiêu quan trọng trong quá trình định hướng phát triển, để Quảng Trị “thống nhất trong tầm nhìn”, đồng thuận trong hành động, xây dựng hình ảnh địa phương, kiến tạo động lực phát triển mới, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống nhân dân; đưa Quảng Trị trở thành một địa phương năng động, phát triển thịnh vượng; “nhân dân có cuộc sống ngày càng ấm no, khá giả, hạnh phúc, văn minh, nghĩa tình” như lời phát biểu chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015-2020./.  ​

Từ Quang Hóa
Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Quảng Trị

Gửi cho bạn bè

Phản hồi

Thông tin người gửi phản hồi

Tin mới nhất

Tin cùng chuyên mục

Tin nổi bật

Thiết thực kỷ niệm 10 năm thành lập Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương

Thiết thực kỷ niệm 10 năm thành lập Đảng bộ Khối các cơ quan Trung ương

(TG)-Kỷ niệm 10 năm tái lập Đảng bộ Khối là cơ hội quan trọng để các cấp ủy đảng và cán bộ, đảng viên nhìn lại chặng đường vẻ vang mà toàn Đảng bộ đã đi qua, tự hào với những gì đạt được, đồng thời phát huy truyền thống, tiếp tục cố gắng, nỗ lực cao hơn nữa, trách nhiệm lớn hơn nữa để thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị được giao, đóng góp xứng đáng vào công cuộc đổi mới đất nước do Đảng lãnh đạo, xây dựng Tổ quốc Việt Nam văn minh, giàu đẹp; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thực sự của dân, do dân, vì dân; vững bước đi lên con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng và Bác Hồ đã chọn.