VÌ SAO IRAN VÀ MỸ XÍCH LẠI GẦN NHAU HƠN ?

 

Nhiều năm trước, Iran luôn kịch liệt phản đối đàm phán với Mỹ dưới bất cứ hình thức nào. Mới đây, lãnh đạo tinh thần tối cao Iran Kha-mê-ni thể hiện lập trường mềm dẻo hơn khi cho rằng quan hệ Mỹ- Iran không thể mãi căng thẳng và hai bên cần nối lại quan hệ ngoại giao vào thời điểm thích hợp. Tuy nhiên, thái độ này không gây ngạc nhiên dư luận bằng việc Tổng thống I ran Amađinêgiát- người thường xuyên nặng lời chỉ trích chính quyền Bush - giờ lại tuyên bố sẵn sàng đàm phán song phương trực tiếp với Mỹ trên cơ sở bình đẳng, đồng thời cho rằng các cuộc đàm phán như vậy có thể diễn ra "trong tương lai gần".

Thay đổi từ phía chính quyền Mỹ cũng là điều đáng bàn. Sự có mặt của Thứ trưởng ngoại giao Uynliam Bơn tại cuộc đàm phán giữa Liên minh Châu Âu và Iran vào cuối tuần này được xem là cuộc tiếp xúc cấp cao nhất giữa Iran với Mỹ kể từ khi hai bên cắt đứt quan hệ ngoại giao sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Và điều đáng nói nhất là lần đầu tiên hai bên sẽ trực tiếp bày tỏ ý kiến về vấn đề mà dư luận quan tâm- vấn đề hạt nhân của Iran. Sau gần 3 thập kỷ đối địch và cô lập lẫn nhau, đại diện của Mỹ và Iran từng có cuộc tiếp xúc trước đó nhưng chỉ thảo luận các vấn đề an ninh tại I rắc. Năm ngoái, Ngoại trưởng Mỹ Cônđôliza Raix và Ngoại trưởng Iran Mô-ta-ki từng ngồi trong cùng một khán phòng tham dự hội thảo khu vực tại Ai Cập nhưng đã không có cuộc tiếp xúc nào.

Những thay đổi trong thái độ của Iran và Mỹ đã đột ngột tạo nên niềm hy vọng mới dù còn rất mong manh cho cuộc đàm phán sắp tới. Phía Mỹ đặt ra những điều kiện khắt khe cho cuộc gặp như tuyên bố đây không phải cuộc gặp song phương giữa Mỹ với Iran, và rằng Thứ trưởng ngoại giao Mỹ sẽ một lần nữa nhắc lại lập trường không thay đổi của Mỹ là Iran phải ngừng hoàn toàn chương trình làm giàu uranium của nước này. Mặc dù vậy, nhà phân tích Clíp-phót Kúp-chần thuộc tổ chức nghiên cứu Eurasia vẫn cho rằng những tín hiệu lạc quan từ phía Iran và Mỹ ít nhất đã làm hé mở cơ hội giải quyết căng thẳng hạt nhân của Iran mà không cần chiến tranh. Những diễn biến mới cũng tạm thời xóa đi mối lo sợ về cuộc đối đầu quân sự giữa Mỹ, Israel với Iran sau khi Iran tiến hành phóng thử một loạt tên lửa tuần trước, trong đó có tên lửa tầm xa Si-bát-3 có thể đạt đến các mục tiêu ở Ixraen và các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.

Tuy nhiên, những thay đổi quá chóng vánh thường xuất phát từ những tính toán lợi ích hơn là vì mục tiêu cùng giải quyết khủng hoảng. Và vì thế, rất nguy hiểm. Theo các nhà phân tích, việc Mỹ và Iran xích lại gần nhau là một xu hướng tất yếu sau khi hai bên thấy làm căng không đem lại kết quả nào mà ngược lại càng khiến họ trở thành mục tiêu chỉ trích của dư luận. Về phía Iran, dư luận không lấy làm lạ với những thay đổi quá nhanh chóng và tưởng như không có cơ sở của nước này. Song chính điều đó đã làm nên một chiến lược đối phó của Iran với cộng đồng quốc tế, nhằm xoa dịu dư luận và tranh thủ lợi thế trong từng hoàn cảnh khác nhau. Lần này, dường như chính sách hòa dịu của Iran với Mỹ là nhằm tạo không khí mới trong bối cảnh Liên minh Châu Âu tiếp tục áp đặt những điều kiện mà Iran thấy không chấp nhận được, đồng thời chia rẽ Mỹ và Ixraen để ngăn chặn một cuộc chiến nhằm vào Iran sau những vụ thử tên lửa mới đây. Cựu cố vấn hàng đầu về Trung Đông của Phó Tổng thống Mỹ Đích Chê-ni Đa-vít Um-sơ nhận định: "Iran đưa ra những tín hiệu khác nhau đơn giản là để "câu giờ", chờ đợi một chính sách tốt hơn từ chính quyền mới ở Mỹ. Trong khi đó, về phía Mỹ, chính quyền Bush đã nhận ra rằng một cuộc đàm phán với Iran có thể làm dịu bớt căng thẳng và sức ép nhằm vào họ; đồng thời có thể đánh lạc hướng dư luận vốn đang tập trung chỉ trích Mỹ khó đạt được một thỏa thuận hòa bình ở Trung Đông vào cuối năm nay./.

Thùy Vân

Có thể bạn quan tâm

Các tin khác

Mới nhất

Liên kết website

Xem nhiều nhất