Chủ Nhật, 21/4/2024
Y tế - Dân số
Thứ Hai, 26/12/2022 17:7'(GMT+7)

Nâng cao chất lượng dân số để phát triển đất nước nhanh và bền vững

Ông Nguyễn Doãn Tú - Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế​ phát biểu.

Ông Nguyễn Doãn Tú - Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế​ phát biểu.

Ngày Truyền thống ngành Dân số

Cách đây 61 năm, ngày 26/12/1961, Thủ tướng Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà đã ký ban hành Quyết định số 216/CP về việc sinh đẻ có hướng dẫn với một ý nghĩa nhân văn sâu sắc:“Vì sức khoẻ của người mẹ, vì hạnh phúc và hoà thuận của gia đình, vì để cho việc nuôi dạy con cái được chu đáo, việc sinh đẻ của nhân dân cần được hướng dẫn một cách thích hợp”. Đây là quyết định mang tính chất hết sức quan trọng, đánh dấu cho những bước đi đầu tiên của công tác dân số và hệ thống tổ chức bộ máy và cán bộ làm công tác dân số - kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ) trong cả nước. Quyết định 216/CP cũng nêu rõ: “Các đoàn thể quần chúng, Hội liên hiệp phụ nữ, Đoàn thanh niên Lao động, Tổng Công đoàn và Bộ Y tế sẽ cùng nhau thảo luận chương trình hành động nhằm thực hiện tốt đẹp chủ trương trên”. Như vậy công tác dân số - KHHGĐ ở nước ta thực sự là một cuộc vận động lớn, là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 326-TTg ngày 19/5/1997 lấy ngày 26/12 hằng năm là “Ngày Dân số Việt Nam” và Quyết định số 2161/QĐ-TTg ngày 26/11/2010, lấy tháng 12 hằng năm là “Tháng hành động quốc gia về Dân số” nhằm tập trung sự quan tâm hơn nữa của toàn xã hội cho công tác dân số, điều chỉnh sự phát triển dân số cho phù hợp với sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, trước mắt và lâu dài.

Trong bối cảnh Việt Nam đang trong thời kỳ cơ cấu "dân số vàng", để phát huy được lợi thế của thời kỳ cơ cấu "dân số vàng", đảm bảo nguồn lực cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước thì điều kiện quan trọng và then chốt là cần nâng cao được chất lượng dân số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Chính vì vậy, để tạo sự thống nhất trong nhận thức của cả hệ thống chính trị và các tầng lớp nhân dân, tạo sự đồng thuận cao trong toàn xã hội, năm nay Bộ Y tế đã chọn chủ đề "Nâng cao chất lượng dân số để phát triển đất nước nhanh và bền vững" là chủ đề của Tháng hành động Quốc gia về Dân số và hưởng ứng Ngày Dân số Việt Nam 26/12 năm nay.

Thành tựu, thách thức của công tác Dân số Việt Nam

Trong thời gian qua, công tác dân số luôn nhận được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và đã đạt được nhiều thành tích quan trọng. Tốc độ gia tăng dân số đã được khống chế thành công. Mức sinh thay thế được duy trì trong suốt 16 năm qua. Cơ cấu dân số chuyển dịch tích cực. Dân số trong độ tuổi lao động tăng mạnh. Từ năm 2007, nước ta bước vào thời kỳ dân số vàng. Chất lượng dân số được cải thiện về nhiều mặt. Tuổi thọ trung bình tăng nhanh, đạt 73,6 tuổi vào năm 2021và cao hơn so với mức trung bình của khu vực Đông Nam Á. Tình trạng suy dinh dưỡng, tử vong bà mẹ, trẻ em giảm mạnh. Tầm vóc, thể lực người Việt Nam được cải thiện. Các thành tựu trong việc nâng cao chất lượng dân số có thể kể đến như:

Tỷ suất chết trẻ em dưới 1 tuổi (IMR) và tỷ suất chết trẻ em dưới 5 tuổi (U5MR) đều giảm mạnh. Năm 2020, tỷ suất chết trẻ em dưới 1 tuổi là 13,9 trẻ tử vong trên 1.000 trẻ sinh sống. Tỷ suất chết trẻ em dưới 5 tuổi là 22,3 trẻ tử vong trên 1.000 trẻ sinh sống. Tỷ số chết mẹ giảm mạnh hiện chỉ còn 46 ca/100.000 trẻ sinh ra sống năm 2019.

Tầm vóc thể lực của người Việt Nam có bước cải thiện. Chiều cao ở nhóm thanh niên nam 18 tuổi có sự thay đổi đáng kể, năm 2020 nam đạt 168,1cm, nữ đạt 156,2cm. Tỷ lệ suy dinh dưỡng thấp còi ở trẻ em tuổi học đường (5-19 tuổi) năm 2020 còn 14,8%. Theo báo cáo phát triển con người, HDI của Việt Nam tăng qua các năm và đạt 0,704 điểm, đứng thứ 117/189 năm 2019.

Các kết quả công tác dân số đạt được trong thời gia qua đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, thực hiện thành công các mục tiêu phát triển thiên niên kỷ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chất lượng cuộc sống của nhân dân. Nhờ thành công của chương trình DS-KHHGĐ, đã hạn chế việc tăng thêm trên 20 triệu người trong những thập kỷ qua, đã tiết kiệm các khoản chi cho các dịch vụ xã hội. Theo kinh nghiệm của quốc tế, nếu chi 1 USD cho KHHGĐ thì sẽ tiết kiệm được 31 USD chi cho xã hội. Kết quả công tác DS-KHHGĐ đã làm tăng GDP bình quân đầu người khoảng 2%/năm, góp phần quan trọng vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo của đất nước.

Có được những kết quả này trước hết nhờ có sự lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và chính quyền các cấp, sự tham gia của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các Tổ chức chính trị xã hội như Hội Liên hiệp Phụ nữ, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam v.v... cùng với sự phấn đấu bền bỉ, không mệt mỏi của những người làm công tác dân số, y tế trong cả nước, có công sức của hàng trăm nghìn cộng tác viên, tuyên truyền viên tại các thôn xóm, bản làng; sự hưởng ứng và thực hiện tốt chính sách dân số của mỗi cộng đồng và từng người dân.

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tích quan trọng, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của đất nước. Song công tác dân số đang gặp nhiều khó khăn, thách thức lớn. Từ việc chỉ tập trung giải quyết vấn đề kế hoạch hóa gia đình để ổn định quy mô dân số, nay công tác dân số phải đẩy mạnh việc giải quyết toàn diện các vấn đề cả về quy mô, cơ cấu, phân bố, nhất là nâng cao chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ tác động qua lại với phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh.

 

Quang cảnh Lễ mít tinh

Các thách thức mới đang đặt ra với ngành dân số là rất lớn, đó là: Mức sinh giữa các vùng còn chênh lệch đáng kể; mất cân bằng giới tính khi sinh tăng nhanh, đã ở mức nghiêm trọng. Chỉ số phát triển con người (HDI) chưa cao, chậm được cải thiện. Tỷ lệ tử vong bà mẹ, trẻ sơ sinh, trẻ dưới 5 tuổi và tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi đã được cải thiện nhiều những còn cao và chênh lệch nhiều giữa các vùng, miền.Tuổi thọ bình quân tăng nhưng số năm trung bình sống khỏe mạnh chỉ đạt 64 tuổi. Tầm vóc, thể lực của người Việt Nam chậm được cải thiện. Chưa có giải pháp đồng bộ phát huy lợi thế của thời kỳ "dân số vàng" và thích ứng với việc “già hóa dân số”. Chất lượng dân số còn thấp. Phân bố dân số, quản lý di cư vẫn còn nhiều bất cập. Nguồn lực đầu tư cho công tác dân số còn thấp, chưa tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ mới...

Trong khi đó tổ chức bộ máy của ngành dân số nước ta liên tục biến động. Chỉ trong 15 năm (2008-2022), đã có tới 3 lần thay đổi tổ chức bộ máy từ trung ương đến địa phương. Điều này đã tác động rất lớn tới tâm tư, tình cảm, tinh thần nhiệt huyết và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ làm công tác dân số trong cả nước (hiện có gần 160 ngàn người). Trong khi đó, chế độ đãi ngộ cho đội ngũ cán bộ dân số còn thấp, nhất là đội ngũ cán bộ dân số cơ sở - những người đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng - thì đến nay nhiều người trong số họ đã nghỉ việc. Nghị quyết số 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới của Đảng đã chỉ ra một trong những nguyên nhân chủ quan là: “Một số cấp ủy, chính quyền chưa nhận thức đúng và đầy đủ về tính chất lâu dài, khó khăn, phức tạp, tầm quan trọng và ý nghĩa của công tác dân số và kế hoạch hóa gia đình”. Sự thay đổi tổ chức bộ máy này, nguyên nhân chủ quan này có nguy cơ dẫn đến khả năng không thực hiện thành công các mục tiêu chỉ tiêu dân số mà Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã giao.

Ông Nguyễn Doãn Tú - Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, Bộ Y tế nhấn mạnh: “Nhân dịp này, Tổng cục Dân số, Bộ Y tế trân trọng đề nghị các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương tăng cường sự quan tâm, chỉ đạo nhất là về công tác cán bộ, duy trì ổn định tổ chức bộ máy; ưu tiên đầu tư, hỗ trợ nguồn lực kịp thời cho công tác dân số; trân trọng đề nghị các ban, bộ, ngành, đoàn thể tăng cường phối hợp, chia sẻ và đồng hành cùng ngành dân số trong triển khai thực hiện thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết số 21của Ban Chấp hành Trung ương về công tác Dân số trong tình hình mới đã đề ra./.

Kim Liên

Phản hồi

Các tin khác

Thư viện ảnh

Liên kết website

Mới nhất