Sáng 29/6, tại Hà Nội, Học viện Ngoại giao Việt Nam (Bộ Ngoại giao) phối hợp Quỹ Konrad Adenauer Stiftung và Đại sứ quán Australia tại Việt Nam tổ chức Đối thoại biển lần thứ 8 với chủ đề: “Kỷ niệm 40 năm UNCLOS: Thúc đẩy hợp tác biển tại Đông Nam Á".
Đối thoại có sự tham gia của hơn 150 đại biểu tham dự trực tiếp và
hơn 100 đại biểu đăng ký tham dự trực tuyến; trong đó có 15 diễn giả là
các chuyên gia uy tín từ 14 quốc gia và vùng lãnh thổ, đại diện từ Liên
hợp quốc, đại diện của trên 20 cơ quan đại diện nước ngoài tại Việt Nam.
Phát biểu chào mừng tại Đối thoại, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Phạm
Quang Hiệu nhấn mạnh việc thông qua Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển
(UNCLOS) 1982 cách đây 40 năm là một dấu mốc lịch sử trong quá trình
phát triển của luật biển quốc tế.
Lần đầu tiên, một khung pháp lý toàn diện, một bản “hiến pháp” của
các đại dương được thiết lập. Kể từ đó, Công ước Luật biển đã chứng minh
được giá trị phổ quát và được kết tinh thành luật tập quán quốc tế.
Cho đến nay, Công ước tiếp tục đóng vai trò nền tảng trong sự phát
triển luật biển quốc tế, thúc đẩy hòa bình, an ninh, hợp tác giữa các
quốc gia, sự phát triển bền vững của các đại dương và biển cả.
Thứ trưởng Phạm Quang Hiệu khẳng định, trong 40 năm qua, trật tự pháp lý được
thiết lập theo Công ước Luật Biển đã góp phần lớn trong duy trì hòa
bình và ổn định quốc tế. Việc giải quyết hòa bình các tranh chấp trên
biển phù hợp với luật pháp quốc tế theo đó cũng được đẩy mạnh.
Trước các thách thức trên biển ngày càng nhiều, cộng đồng quốc tế
cần duy trì thượng tôn pháp luật và tuân thủ một cách thiện chí các
nghĩa vụ pháp lý theo Công ước, đặc biệt là trong việc đưa ra các yêu
sách và tiến hành các hoạt động trên biển.
Các quốc gia cần thúc đẩy hợp tác ở cấp độ quốc tế và khu vực để bảo
tồn và sử dụng bền vững các biển và đại dương, đồng thời đảm bảo quyền
tự do hàng hải và các hoạt động hàng hải hợp pháp.
Năm 2021, Việt Nam vinh dự là một trong 12 nước sáng lập Nhóm bạn bè
của UNCLOS tại Liên hợp quốc, cam kết tuân thủ và thúc đẩy Công ước Luật
Biển, Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế.
Thứ trưởng Phạm Quang Hiệu cũng nêu lại kỳ vọng rằng Nhóm sẽ góp phần nâng
cao nhận thức và hiểu biết về Công ước, chia sẻ các thông lệ tốt trong
việc áp dụng Công ước để phân định biển, giải quyết hòa bình các tranh
chấp và quản lý đại dương, qua đó hỗ trợ việc thực hiện Công ước và đáp
ứng lợi ích chung của cộng đồng quốc tế.
Đối với khu vực, ông Phạm Quang Hiệu nhấn mạnh việc áp dụng các giá
trị phổ quát UNCLOS để thúc đẩy hợp tác trên cơ sở tôn trọng các quyền
và nghĩa vụ hợp pháp của các quốc gia ven biển, cũng như các quốc gia
không có biển, giữa các quốc gia là thành viên cũng như chưa phải là
thành viên của UNCLOS nhằm duy trì hòa bình, ổn định, an toàn và tự do hàng hải, hàng không, thúc đẩy quản lý bền vững Biển Đông.
Để đạt được mục tiêu này, các quốc gia cần nỗ lực tôn trọng luật pháp
quốc tế, bao gồm Công ước Luật Biển; nâng cao lòng tin, tự kiềm chế,
không tiến hành các hoạt động có thể làm phức tạp thêm tình hình hoặc
leo thang căng thẳng ở Biển Đông, đồng thời tuân thủ Công ước trong việc
xác định các yêu sách trên biển và giải quyết tranh chấp bằng biện pháp
hòa bình.
Tại phiên khai mạc Đối thoại biển lần thứ 8, cựu Thẩm phán Tòa án
Luật biển Quốc tế Rüdiger Wolfrum đã có bài phát biểu dẫn đề quan trọng
kỷ niệm 40 năm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển Công ước đối với sự
phát triển của luật biển quốc tế và thúc đẩy hòa bình, an ninh, hợp tác
giữa các quốc gia, sự phát triển bền vững của biển và đại dương.
Trong bài phát biểu của mình, cựu thẩm phán đã phân tích đóng góp của
các cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế được thiết lập theo Công ước
trong việc tạo ra những cơ chế bình đẳng, khách quan, giúp các quốc gia
lớn và nhỏ trên thế giới giải quyết các bất đồng, tranh chấp bằng biện
pháp hòa bình.
Cựu Thẩm phán khẳng định Công ước Luật biển cần được áp dụng một cách
toàn diện, không nên tách rời mà cần gắn liền giữa cơ chế giải quyết
tranh chấp với tất cả các quy định pháp lý của UNCLOS và luật pháp quốc
tế.
Phán quyết của các tòa án quốc tế không chỉ thuần tuý ràng buộc với
các bên tham gia tranh chấp mà còn là cơ sở cho hợp tác chung, có tác
động tới khu vực và cộng đồng quốc tế. Đã qua 40 năm kể từ khi Công ước
Luật biển ra đời, thế giới đang đứng trước những thách thức mới như vấn
đề mực nước biển dâng, đánh bắt quá mức…
Cựu Thẩm phán đánh giá Công ước Luật Biển đã là một cơ chế tiên tiến
so với các cơ chế truyền thống, song Công ước sẽ tiếp tục được cải thiện
để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới trong thời gian tới.
Các đại biểu tham gia 4 phiên chính của Đối thoại đã đưa ra nhiều nội
dung thảo luận sâu hơn về UNCLOS cũng như những chủ đề liên quan.
Đại biểu chủ trì buổi đối thoại. (Ảnh: TTXVN)
Tại phiên 1 về “UNCLOS và khu vực Đông Nam Á: các chủ đề chưa được
nghiên cứu đầy đủ", các đại biểu đã thảo luận nhiều nội dung liên quan
đến việc không là thành viên của UNCLOS có thể ảnh hưởng như thế nào đến
quyền và nghĩa vụ của các quốc gia ven biển về phân định biển và hợp
tác biển; góc nhìn toàn diện về cách các quốc gia Đông Nam Á đang thực
hiện Hiệp định các biện pháp của quốc gia có cảng...
Thảo luận tại phiên 2 về “Giảm thiểu phát thải từ các hoạt động vận
tải", đại biểu dự Đối thoại đã cùng nhau đưa ra cái nhìn tổng quan về
các cuộc đàm phán tại Tổ chức hàng hải quốc tế về việc giảm phát thải từ
hoạt động vận tải quốc tế và sáng kiến vận tải không làm tăng tổng
lượng khí nhà kính thải vào khí quyển của Vương quốc Anh, từ đó đưa ra
những khuyến nghị chính sách cho các nước trong khu vực theo hướng phù
hợp hơn với Thỏa thuận Paris 2015.
Đại biểu và các chuyên gia, học giả dự Đối thoại cũng cùng nhau thảo
luận về nghĩa vụ hợp tác giữa các quốc gia giáp biển nửa kín: phân tích
pháp lý, thực tiễn của các quốc gia và tương lai phía trước trong phiên
3; công tác bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển trong các
khu vực ngoài quyền tài phán quốc gia tại phiên 4 cùng nhiều nội dung
trọng tâm khác./.
Thu Phương (TTXVN)