Thứ Bảy, 15/6/2024
Cùng suy ngẫm
Thứ Sáu, 24/11/2023 10:8'(GMT+7)

Đỗ ông nghè liền đe hàng tổng

(Hình minh họa)

(Hình minh họa)

Ông nghè là từ chỉ những người đỗ tiến sĩ trong xã hội phong kiến ngày trước. Việc trở thành ông nghè vừa là niềm vinh dự, tự hào, vừa gắn liền với quyền lợi và trách nhiệm của người thi đỗ đối với Nhà nước, nhân dân. Người đỗ tiến sĩ có bổn phận đem tài năng của mình cống hiến cho đất nước, làm cho đất nước ngày càng trở nên hưng thịnh như lời Thân Nhân Trung viết trong bài kí đề danh tiến sĩ năm 1484: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí mạnh thì thế nước mạnh”.
 
Mượn hình ảnh ông nghè - tiến sĩ, cha ông ta có câu “Chưa đỗ ông nghè đã đe hàng tổng” để chỉ những người chưa thành công, chưa có cống hiến nào cho xã hội, đất nước mà đã huênh hoang, tự kiêu tự đắc, coi thường người khác để rồi bị chê cười nhằm răn dạy con cháu về tính khiêm tốn và cẩn trọng trong ứng xử, phát ngôn.

Trong xã hội thời nay, nhiều người nỗ lực phấn đấu, học tập, nghiên cứu và bảo vệ thành công và nhận học vị tiến sĩ. Phần đông “ông nghè hiện đại” tiếp tục không ngừng nỗ lực học tập, nghiên cứu, công tác để cống hiến cho đất nước, xã hội. Đây thật sự là những vốn quý của quốc gia. Tuy nhiên, cũng có những người sau khi đã “vượt vũ môn” nhận bằng tiến sĩ là coi như đã “hoàn thành nhiệm vụ” nên nảy sinh tâm lý không cần, không muốn và không có động lực để tiếp tục học tập, nghiên cứu nữa. Đây là một sai lầm hết sức đáng trách về nhận thức. Tiến sĩ trong thời đại "4.0" ngày nay thực chất cũng chỉ là người mới bắt đầu đi vào con đường nghiên cứu khoa học dài dằng dặc. Không chịu học tập, tiếp thu cái mới sẽ bị tụt hậu và đào thải.

Không những vậy, nhiều ông nghè hiện đại lại mắc bệnh “vĩ cuồng”, tự coi mình ở tầm “đỉnh cao trí tuệ”, “trên thông thiên văn, dưới tường địa lý", lĩnh vực nào cũng biết, cũng am hiểu, ngay cả những lĩnh vực không thuộc chuyên môn của mình. Đi đâu, làm gì họ cũng lôi danh xưng tiến sĩ ra để “đe”, để “làm thầy” thiên hạ. Trong thời buổi công nghệ phát triển như ngày nay, khi mạng xã hội đã hết sức phổ biến, những người như vậy càng có cơ hội “thể hiện”. Trên không gian mạng, không khó để chúng ta bắt gặp những ông nghè “biết tuốt” như thế. Họ “bắt trend” (xu hướng) rất nhanh với những vấn đề đang được người dân quan tâm, đang gây chú ý trên mạng xã hội. Thế nên mới có chuyện “tút” (status) này vừa bàn chính trị, kinh tế, “tút” sau đã xoay sang văn hóa-nghệ thuật, “còm” (comment) này luận về giáo dục, “còm” sau đã thấy “chính kiến” về giao thông, thể thao, y tế, du lịch...

Tất nhiên, ai cũng có quyền bày tỏ chính kiến, vấn đề là động cơ đằng sau đó như thế nào mới đáng bàn. Các ý kiến của một số ông nghè thoạt đọc có vẻ tâm huyết, giàu tri thức, muốn đóng góp cho quốc kế dân sinh nhưng khi bình tĩnh xem xét kỹ lại thì đa phần chỉ là những “xảo biện” nhằm phô trương bản thân. Họ sẵn sàng tranh luận đến cùng với mọi người để bảo vệ ý kiến mình cho là đúng. Đáng nói hơn, thay vì tranh luận một cách thẳng thắn - khoa học - lịch sự, đi vào vấn đề chính, họ lại bắt từng từ, bới từng chữ, soi từng câu của người tranh luận theo kiểu “vạch lá tìm sâu”, sa vào tiểu tiết, những chuyện ngoài lề và luôn sẵn sàng chọc ngoáy, châm biếm, giễu cợt, hạ nhục nhân phẩm của người không đồng quan điểm để tôn cái tôi cá nhân của mình lên, khẳng định mình như là “cái rốn của vũ trụ”. Họ bất chấp tất cả, miễn sao những “tút”, những “còm” mình viết được nhiều lượt chia sẻ, lượt thích; trang cá nhân có nhiều người theo dõi để trở thành một KOL (người có ảnh hưởng đến công chúng) và lấy làm thích thú, hỉ hả vì điều đó.

Cách đây cả thế kỷ, cụ Tam nguyên Yên Đổ đã viết: “Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ?/ Cái giá khoa danh ấy mới hời!/ Ghế tréo, lọng xanh ngồi bảnh choẹ/ Nghĩ rằng đồ thật, hóa đồ chơi”. Thật đáng buồn khi ngày nay, những câu thơ trên vẫn còn nguyên tính thời sự khi nói về những “ông nghè hiện đại”, chuyên môn thì không chịu làm nhưng chuyên hóng hớt, bàn luận đủ chuyện thế gian./.

TS. ĐOÀN MINH TÂM (qdnd.vn)

Phản hồi

Các tin khác

Thư viện ảnh

Liên kết website

Mới nhất